't Zand

De bebouwing in 1883 van de regio Boskamp, Lamerskamp en 't Sand.  Het gebied dat nu 't Zand, Lammerskamp en Elsterendijk heet. Ook een stukje van de huidige Sterrenbos hoorde bij 't Zand, waar o.a. de woning van fam. Sjang Peters-Tunnissen staat.

Volgens oude kronieken bestond 'het Sand' al eeuwen geleden. Toentertijd stonden er al enkele boerderijen en woningen. Er werd gewerkt van de vroege morgen tot de late avond. Met moest zelf in alle behoeften voorzien, zo ook het onderhouden van de linnenkast. Er werd hier in Well op de zandgrond veel vlas verbouwd. Olievlas voor lijnzaadolie die werd verwerkt in de Rosmolen - Sterrenbos. En voor linnen zaaide men  vezelvlas, die de boerinnen na het oogsten en drogen voor hun huishouden zelf sponnen. Ze lieten het op 't Sand weven en hadden zodoende stevige doeken en lakens in hun linnenkast. De dienstbode of de meid, die in de huisgezinnen werkte, kreeg bij haar loon met Pasen 'de toebaat', een flink stuk linnen cadeau. In ieder dorp in de Peel en aan de Maas werd bij iedere woning van betekenis een flink stuk vlas gebraakt en gehekeld, gezwongen en gesponnen, termen die bij de vlasverweking gebezigd werden. Daarna werd de hulp van de wever ingeroepen en kletterden en rammelden de weefgetouwen dag en nacht.

Zo ook op 't Sand.

Een zekere Petrus (Pierre) Cox, (landbouwer-wever) uit Horst trouwde met Hermine Willems (landbouwster) uit Well en vestigde zich op 't Sand. Hij richtte er een groot Weefhuis in, waar met verschillende getouwen werd gewerkt. Hij had daar met meerdere arbeiders in dienst.  Zijn schoonzoon Jean Henry (Hendrik) Korting (Wèver Hen) *Uedem (Dld) 07-10-1782 †Well 06-12-1859 volgde hem op. Wever Hen trouwde in Bergen op 26-01-1807 met Elisabeth Cox *Well 26-07-1784 †Well 30-01-1851

De opkomst van kleine fabriekjes met machines kwamen en dat betekende voor het handwerk van het 'Wellsche Weefhuis' de doodslag. Het grote weefhuis werd in woningen verdeeld, er werd in Well niet meer geweven, alleen gehekeld. Versje uit 1927:

Vroeger spon schier elke vrouw,
Haar goed voor kousen en voor linnen.
Vraagt gij nog wat doen ze thans
Ze heeklen wel, maar laten spinnen.

De naam het Sand / 't Zand met de aangrenzende Zandse Hof is bewaard gebleven.

Van vlas tot linnen is een uitgave van het HEP uit Horst

't Zand in 2022 en in 1922. 

't Zand in 1951.

Bij het rode kruisje ligt de boerderij van de familie Kusters-van den Winkel, hoek 't Zand - Sterrenbos.

Woning Toon en Bertha Lenssen-Haumann, destijds adres 't Zand E 192.

Uitzicht vanaf Jacob Roosen-Sijmons. Rechts woning fam. Jacob Lenssen-Stevens.

Het voetbalveld van E.W.C.'46 lag van 1961-1973 in de Sterrenbos. Op de achtergrond zijn de huizen van 't Zand te zien.

Tandartspraktijk Harrie Daudey, voorheen woning familie Jacob en Mia Roosen-Sijmons. 't Zand 15.

Nieuwe Venlosche courant 13-11-1936. Ingekomen stukken, vergadering gemeenteraad Bergen.

Woning familie Dries en Hanna Cornelissen-Sijmons. Nu 't Zand 9. Het huis werd in 1937 gebouwd, in juni van dat jaar trouwden Dries en Hanna.

't Zand in 1965.

Links naast het rode kruisje ligt het huis van Dries & Hanna Cornelissen (nr.9), links er naast ligt het huis met varkensstallen van Wiel & Riet Smits (nr.7). En links van Smits de twee-onder-een-kap-woning van Broer & Carla Klabbers (nr.3) en Martin & Koos Peters (nr.5) Op de plek van de stallen kwam later de Zandsehof.

Woning van de familie Bol en Nel Dura-Tewiszen.

Woning van familie Martens-van de Winkel, 2e huwelijk Kusters-van de Winkel.

De familie Kusters verhuisde naar de Gun bij Swolgen, maar keerde na korte tijd weer terug naar 't Zand.

Slopen van het pand Kusters-van de Winkel. Links ernaast is hun nieuw huis gebouwd, nu adres 't Zand 54.

Nieuwe huizen worden gebouwd op de woeste grond in 't Zand.

In de raadsvergadering van november 1960 kreeg de verbindingsweg tussen 't Zand en de Vissert de naam Lammerskamp.

In het Boerenbondmuseum van Gemert, krijgen Wellenaren een demonstratie linnen weven.

De naam Zandsehof was een suggestie van de toenmalige Dorpsraad en werd op 12-09-1995 door de Gemeenteraad goedgekeurd. De weg is doodlopend, maar met de huizen eromheen ontstond er als het ware een hofje.

Zandse Hof.

Impressie 't Zand april 2010. Foto MaTiKo

Het huis van de fam. Jacob Lenssen-Stevens, later They en Nelleke van Els-Lenssen. Deze woning staat met de voordeur aan de Lammerskamp, maar kreeg het adres 't Zand 6.

Vroeger heette deze plek Lamerskamp. Toen woonde hier het gezin Peter Seger Hofmans *Sint Anthonis 27-12-1797 †Well 16-05-1888. Gehuwd in Bergen 25-04-1825 met Hendrina Janssen *Well 23-02-1799 †Well 06-12-1875.  Ze waren eigenaren van het huis - twee percelen bouwland - een perceel heide en een schaapweide.

Zie ook bewoners van 't Zand