Zoek

Tweede Wereldoorlog in Well

Op 10 mei 1940 trokken de Duitsers rond half 4 uur 's nachts in Well over de grens. 
De Weezerweg was door de Nederlanders gebarricadeerd met boomstammen en grote dwarssleuven voor de oprukkende Duitse troepen.
De grote sleuven werden snel door de Duitsers grotendeels gedicht. De wegversperringen stelden niets voor.

Dit was het begin van vijf jaar ellende in ons dorp. Well  is een van de vele zwaar beproefde dorpen in Noord-Limburg.

De Wellenaren zagen hoe de Duitsers op de pont honderden koeien, zelfs varkens in een Rode Kruis wagen en ander vee de Maas overzetten op transport naar Duitsland. Ook ca. 800 Nederlandse mannen, jong en oud, die te voet als dwangarbeider gedeporteerd werden naar Duitsland zag men oversteken. Wellse meisjes werden in het dorp tewerkgesteld, tot sokken stoppen voor de Duitse militairen toe. Duitse soldaten werden bij je thuis ingekwartierd. iedere dag, meestal 's nachts werd er vanalles getolen. Niets dan narigheid.

Kasteel Well kreeg vanaf 1941 een bezetting van Duitse militairen. Na de oorlog kwamen er Engelse militairen voor in de plaats. Dit heeft het kasteel bepaald geen goed gedaan. Het kasteel heeft door al deze vreemde bewoners zeer grote schade opgelopen.

De geallieerde strijdkrachten zijn in september-oktober 1944 doorgedrongen tot de westzijde van de Maas in Wanssum, waar men deze rivier als een zekere natuurlijke begrenzing van het bevrijde gebied gebruikte. Vanaf die tijd lag Well in de vuurlinie. De Duitsers hadden uitkijkposten in de kerk en in de molen. Zodoende werd ons dorp bestookt door geallieerde bommen.  

Maandenlang hebben de mensen in 1944 wegens de bijna dagelijkse granaten in kelders moeten leven. Vier weken lang hebben ze moeten pompen en vechten om het water van de Maas uit de kelders te houden. Door de abnormale vele regen was de rivier sterk gestegen, bovendien werkten de stuwen allemaal niet meer. Pompen gebeurde vaak trappend op een fiets die de motor aandreef. Ieder uur losten de mannen zich af, ook in de nacht. Daarbij kwam eind november 1944 het bevel van Duitsers om onmiddellijk te evacueren. Op de Kasteellaan moest men door het hoge water waden. Toen de inwoners al het verdriet en al de emoties van het afscheid hadden doorstaan en de meesten al bij Weeze in Duitsland waren, kwam plotseling de mededeling dat het slechts een proef-evacuatie geweest was. Ze mochten weer naar huis toe gaan, want het ging goed. Intussen was het water van de Maas weer in de kelders gekomen en had alles doorweekt. Geen droog matras meer. Alles wat eetbaar was is ondertussen in de huizen gestolen en ook varkens en kippen.

Daarop volgde de echte evacuatie op zondag 7 januari 1945: "Zwanzig Minuten, alles raus", was het bevel. De mensen zaten in zak en as. Er werd hardop gebeden en gehuild.
Ontzaglijk veel is er aan de huizen verwoest door bommen- granaten en geweerbeschieting. Maar heel veel werd er ook door Duitse en de geallieerde soldaten vernield en gestolen. De mogelijkheid tot plundering lag immers open en er werd gretig gebruik van gemaakt. Zelfs na de bevrijding van 3 maart 1945, want de bevolking keerde pas in mei-juni terug naar hun spookdorp. Het waren jaren van kommer en kwel.

Na alle verwoestingen zou de aanblik van Well nooit meer hetzelfde zijn. 


 

In juni 2008 werd dit boek van oud Wellenaar Jacques Haumann uit Venray uitgegeven.

 

Achterkant boek J. Haumann.


 

Omdat er veel vraag was naar de complete dagboeken gaf Haumann in november 2009 dit boek uit.


 

De boeken zijn in de Buun bij Archief Well in te zien.