Tweede Wereldoorlog in Well

Het dorp Well werd bevrijd door de Britse 1e Commando Brigade (ondersteund door tanks van de 52e "Lowland" divisie) in de avond/nacht van 3 maart 1945.

In de aanloop naar operatie "Plunder" oefende de 1e Commando Brigade in Well het offensief oversteken van rivieren alsook het beoefenen van het man-tegen-man gevecht en straatgevechten. Dit bleek later van onschatbare waarde.. Voor hun amfibische operaties maakten de commando's gebruik van stormboten, DUKW's en Buffalo amfibische (aanvals)voertuigen.

Op 24 maart 1945 werd operatie Plunder gestart en bestormde de 1e commando brigade de Rijn en veroverde vervolgens de stad Wesel. Het luchtaandeel van Plunder werd Varsity genoemd en het samenvoeg-punt van deze gigantische luchtarmada genaamd "YALTA" lag boven Well. Op deze 24e maart vlogen meer dan 3000 Britse en Amerikaanse zweef- en transportvliegtuigen met aan boord 16000+ parachutisten over ons dorp, nog eens ondersteund door 1000+ gevechtsvliegtuigen. De grootste luchtlandingsoperatie van de oorlog op één dag. Op de terugweg kwamen de piloten van de zweefvliegtuigen met vrachtwagens richting Helmond. Vanwaar zij vanaf het geïmproviseerde vliegveld met code B.86 "Helmond" terug werden gevlogen naar Engeland. Tegenwoordig ligt op deze plek de recreatieplas "Berkendonck".

(bron: Jesse Sijberts)


 

Twee weken lang werd de oude kern van Well een oefenterrein. Er werd zowel op de Maas geoefend als in en om de huizen.


 

03-03-1945 Bailey pontonbrug over de Maas van Wanssum naar Well.

Bovenstaande foto's met toestemming van: Regionaal Archief Nijmegen


 

Well was het laatste dorp van Limburg dat bevrijd werd. 

Toen heel Well geëvacueerd werd was het gezin Jozef Laarakker - Rutten op de Meerschenhof, vlak aan de Duitse grens, de enige familie die thuis mocht blijven van de Duitsers. Van de bevrijding hebben de Wellenaren dan ook niets gemerkt, net zo min als de familie Laarakker. Jozef kwam toevallig op 03-03-1945, op de fiets met zoontje Ser achterop in de kom van het dorp. Hij zag dat er zojuist een pontonbrug geslagen was over de Maas voor aanvoer van geallieerde troepen en materiaal dat nodig was voor de slag van Wesel. De Duitsers waren gevlucht en het dorp was een compleet spookdorp. 

Well was dus bevrijd! Moeder Lies heeft toen Jozef terug kwam de Nederlandse vlag uitgehangen, ondersteboven weliswaar. Op het erf verscheen niet lang erna een carrier met soldaten die de zaak verkenden en niet wisten of ze in Nederland of Duitsland waren. Menig militair dacht dat de Maas de grens was en dat Well dus al Duits grondgebied was. Ook een tank kwam het erf op, boorde een gat in de grond, draaide om en was weer weg. De kinderen vonden het uiteraard allemaal spannend.

Na de oorlog vonden de jongens rondom de boerderij allehand gevaarlijke munitie, waaronder een handgranaat die nog intact was en speelden er mee.

Vier Wellse jongetjes, de broertjes Deckers en Thijssen vonden zo de dood in het Knikkerdorp. Vader en moeder Laarakker besloten dan ook per direct om de tweeling Piet en Ser en hun broertjes Sef en Hay op kostschool te doen. De jongens zijn daar ca. twee jaar geweest totdat alles opgeruimd was.

Voor velen was het thuiskomen in 1945 na de evacuatie geen thuis zijn. De bewoners wisten niet wat ze zagen. Kerk, molen en huizen waren geheel of gedeeltelijk kapotgeschoten. Overal puin en troep. De dorpskern bood een troosteloze aanblik. Menigeen kon zijn tranen niet bedwingen: geen stroom, soms geen water, geen bed, een kapot dak, een lege koeiestal en niets in de varkenshokken. Verdriet en nog eens verdriet.


 

Bevrijding aandenken gemaakt door Truus Koppes uit 't Elsteren.


 

Dit schilderij hing jarenlang in de woonkamer van de familie van Pinxteren in de Hoenderstraat.


 

De St. Vituskerk aan de Maas van de binnenkant gezien.


 

St. Vituskerk met de kapelanie waren onherstelbaar beschadigd tijdens een beschieting op 26 november 1944.


 

Ook de Wellse molen  van Vink moest het ontgelden. Op 4 december 1944 werd hij kapotgeschoten door granaatvuur.


 

Een troosteloze aanblik van de verwoeste kerk vanaf het veer op de Maas.


 

Het kapotte huis van de familie Toon Derks-Vos in de Grotestraat. Rechts de kerk.


 

Linksop de woning hangt een bord met pijl.  Eronder staat: "All Traffic". Bedoeld als richtingaanwijzer voor het militair verkeer dat over de pontonbrug van de Maas af kwam. Via de Kasteellaan en Wezerweg  trokken de Britten richting Xanten voor de slag van Wesel. OP 24 maart zijn ze de Rijn overgestoken.


 

Een gedeelte van de Hoenderstraat met de kapotte kerktoren op de achtergrond.

Links de woning van Bakker Achten, rechts het transformatorhuisje.


 

In de Hoenderstraat waren de lindenbomen in 1945 hoog afgezaagd. De pastorie van pastoor Reiné op de achtergrond was ook flink beschadigd.


 

Pastoor Reiné in zijn zwaar gehavende pastorie.


 

Zo trof An Kessels haar woning op de hoek Kasteellaan / Hoenderstraat aan.


 

De Schoolstraat met rechts het klokje van de Sint Rochuskapel op de Kamp. De klokken van de kerk waren al eerder, op 21 november 1942, door de Duitsers naar beneden gehaald..


 

De Grotestraat met links Wiel Holla, Willem Geraedts en politieman Jan Wilbers.

De meisjes zijn Miny Linders en Nellie Reiniers met in de kinderwagen Jantje en Gerrie Rieniers. Jantje stierf niet lang hierna aan difterie, in november 1945.


 

Iedereen zat zonder- of met vreemde spullen in huis die door de Duitsers en Engelsen allemaal versjouwd waren. Daarom werd er een "kijkdag" gehouden in de dorpskern.


 

Het huis / winkel van Frans en Liza Coppers, tegenover de kerk in de Grotestraat.


 

De Harmoniezaal oftewel zaal Klabbers op de hoek Grotestraat - Kasteellaan.


 

De achterkant van het eens zo statige huis van de familie Derks-Vos en de omliggende woningen in de Grotestraat. 


 

Vanaf de Wanssumse oever lag het eens zo mooie dorp Well er triest en troosteloos bij. Hoe mooi het was toont de laatste foto.


 

Well zoals het er uitzag vanaf de Wanssumse kant voordat de Tweede Wereldoorlog begon.