Zoek

De Grote Waaij - Waey - Waai - Wèj

Dieven in de nacht.
De Grote Waaij was een landhoeve, bierbrouwerij, jeneverstokerij en herberg met logement.
In de eerste jaren van de Franse tijd werd van het logement vooral gebruik gemaakt door voerlieden, die hier een halteplaats hadden.
Op zekere avond, rond het jaar 1800, werd de dienstbode bestolen door een aantal dieven, die in de nacht voor de Wellse herberg verschenen, met zwepen knalden, zoals de goed bevoer lieden uit Nijmegen dat altijd deden.
De géén kwaad vermoedende dienstbode, die nog niet naar bed was, opende de deur, maar werd terstond aan handen en voeten gebonden en met een prop in de mond ter aarde geworpen.
De reeds slapende bewoners ondergingen hetzelfde lot en alles werd geplunderd.
De daders heeft men nooit kunnen achterhalen.

( Verhaal opgetekend door Kapelaan Janssen in 1886)

De bewoners:

Na de Franse tijd werd de hoeve aangekocht door Leonardus Peters * Wanssum 09-12-1769 †Well 10-01-1806. Gehuwd te Horst 30-05-1796 met Maria Petronella Switten  *Grubbenvorst 15-11-1759 †Well 15-03-1843.

Dit echtpaar had twee kinderen, waarvan de zoon De Grote Waaij overnam. 

 Petronella Antonia Peters *Well 13-06-1798 †09-01-1880. Zij erfde de Gulickshof in 't Elsteren

 Gerardus Jacobus Peters *Well 12-04-1800 †Well 26-12-1868. 

Uit de krant van 08-05-1869.


 

Mechelina Hendrica Peters - Creemers *Vierlingsbeek 30-05-1813 †Well 09-06-1898.  

Gehuwd op 05-11-1840 met Gerardus Jacobus Peters *Well 13-04-1800 †26-12-1868. Gerardus was weduwnaar van Maria Gertrudis Smits *Well 22-05-1810  †Well 30-10-1839.

Kinderen van Gerardus en Maria:
1 Leonardus Hubertus *Well 02-12-1832 †Afferden 28-03-1896. 
2 Johannes Jacobus    *Well 24-01-1835 †Well 05-08-1858. 
3 Peter Antoon             *Well 03-12-1836 †Well 20-02-1909 
4 Henricus Franciscus  *Well 11-08-1838 †Well 09-05-1839 

Kinderen van Gerardus en Hendrica:
5 Gerardus Johannes Martinus       *Well 01-09-1841 †Well 28-05-1883.
6 Peter Jacobus                               *Well 19-09-1842 †Hommersum (Dld)13-04-1900  
7 Cornelia Maria Petronella             *Well 02-09-1843 †Well 06-06-1869.
8 Johannes Ludovicus                     *Well 12-03-1845 †Broekhuizen 25-01-1903.
9 Anna Gertrudis                              *Well 22-05-1846 †Wanssum 17-04-1897 
10 Franciscus Hubertus                   *Well 04-09-1847 †Well 12-07-1925. 
11 Sigbertus Antonius                      *Well 10-09-1849 †Well 12-01-1896. 
12 Petronella Filomana Hubertina   *Well 22-12-1850 †Well 22-12-1850 
13 Petronella Christina Hubertina    *Well 20-04-1852 †Swolgen 15-02-1912
14 Jacoba Catharina Bernardina     *Well 07-03-1854 †Winternam (Dld)

Zoon 8 Joannes Ludovicus Peters, was professor aan het Bisschoppelijk College te Roermond v.a. september 1869, aldaar priester gewijd 02-04-1870. Nam ontslag als leraar in april 1882, werd kapelaan te Middelaar op 30-09-1882, rector van het Ursulinenklooster te Venray in maart 1885, rector te Vaesrade onder Nuth in september 1888  en pastoor te Broekhuizen, geïnstalleerd Palmzondag 22-03-1891 en overleed aldaar 25-01-1903. Zeerwaarde Peters bezorgde een zeer gewaardeerde Nederlandsche uitgave van Thomas van Kempen.

Zoon Frans, nr. 10 uit het tweede huwelijk, nam de Grote Waaij in 1893 van zijn moeder over.

De zoon van Peter Antoon, nr. 3 uit het eerste huwelijk, was Gerard Peters, rentmeester van kasteel Well en van 1904-1918 burgemeester van de gemeente Bergen (Limburg)


 

De oudste zoon Leonardus is op 28-03-1896 gestorven.


 

Zoon Ludovicus plaatste de overlijdens advertentie van moeder Peters. Hij was destijds pastoor in Broekhuizen.


 

Uit de krant van 08-04-1893.


 

Petronella Christina Hubertina Peters *Well 20-04-1852 †Grubbenvorst 15-02-1912. 

Dochter van bovenstaande moeder Peters-Cremers.


 

Anna Gertrudis trouwde op 30-10-1872 in Wanssum met Gerardus Wilhelmus Hubertus (Gerard) Tax.
Het kerkelijk huwelijk vond plaats op 05-11-1872.
Gerard Tax  *Well 13-03-1832 †Wanssum 16-02-1890, zoon van Engelbertus Tax en Johanna Maria Elisabeth (Maria) de Rijck. Gerard was weduwnaar van Johanna Maria Beckers (1815-1872), met wie hij trouwde op 17-07-1852 in Bergen (L).                 


 

1901 zilveren bruiloft. Het gezin Frans Peters-Peeters.

Ze waren vanuit Hoeve / Veerhuis 'de Bekerstaaij' in Vierlingsbeek in 1893 naar Well gekomen waar Frans de Grote Waaij van zijn moeder overnam.

v.l.n.r. Gérard (trouwde op 02-05-1913 met Elisabeth Derks) - Maria (trouwde op 14-11-1904 met onderwijzer Piet Arts) - Jan (later Pater Canutus}.

Franciscus Hubertus Peters (Bierbrouwer) *Well 04-09-1846  †Well 12-07-1925 was op 13-05-1876 getrouwd met Johanna Christina Peeters *Vierlingsbeek 02-01-1844 †Kevelaer (Klöster) 03-08-1903.

Johanna Christina Peeters was een tante van Phine Franssen-Peeters

 Het Armbestuur Horst had de Grote Waaij in 1907 gekocht van Frans Peters. Theologiestudent Jan en zijn vader vonden een nieuw thuis bij zijn zus Maria Arts-Peters. Zijn bijnaam 'Jan van de Waey' bleef hij altijd houden.


 

Uit een verhaal in de Nieuwe Venlosche Courant 21-07-1927


 

Al in 1599 is sprake van de Grote Waaij met als eigenaar Willem van Oeyen. Het jaartal 1662 op bovenstaand bordje is dan ook niet het jaar waarin de eerste boerderij met die naam gebouwd is. Er is dan nog geen Rijksweg en de boerderij ligt aan de andere (zuid)kant van de toenmalige hoofdweg: de Postweg, die het traject van de huidige Schepersweg volgde en aansloot op de Knikkerdorpweg t.h.v. nr. 6. Het oude gebouwencomplex ligt nu vlak aan de Rijksweg / Kevelaarsedijk en heeft in de loop der jaren al veel veranderingen ondergaan. Het is later omgebouwd tot een klassiek horecapand.

Vroeger was het een "deftige huizinge" van adelijke families, zoals kapelaan M.J. Janssen van Well in de Maasgouw van 1886 schrijft. Aan dit artikel ontlenen we de volgende gegevens over "De Grote Waai" of ook wel kortweg "De Waai" genoemd. Oudtijds kwamen ook de volgende namen voor: "Hof ter Waaijen", "de Waaije",  "de groëte Waijsen Hof" en "De Waije".


 

Kadasterkaart uit 1821, de huidige Rijksweg bestond nog niet. Hier is sprake van 'Groote Weijde' en links ligt de 'Kleijn Weijde".

Rechts op de kaart is Chemin de Well te lezen, (Pad van Well). Dit pad kruiste de Postweg die achter de Waaij liep. Chemin de Well ging over in de weg naar Kevelaer, nu Kevelaarsedijk genoemd. Dit was vanaf het Wellse veer de bedevaartroute. Ook op kadastrale leggers staat Groote Weij en Groote Weijde. De naam verandert pas eind 19e eeuw in Groote Waaij.


 

"Groote Waai" met rechts de beugelbaan.


De landhoeve:

De regentenfamilie van Oeijen en "De Waaijenhof" werden, zoals gezegd, dus al genoemd in 1599. De Grote Waaij was in vroeger jaren ook in gebruik als logement, waar voerlieden met hun paarden konden overnachten.

Leonardus Peters, geboren 08-08-1769 te Wanssum, kocht na de Franse tijd 'De Groote Waaij'. Tot in 1907 bleef dit het stamhuis in bezit van de familie Peters.

Foute benaming?

Veel mensen weten niet eens dat deze weg een naam heeft, er is geen straatbordje. Maar Gerard Peters zou zich omdraaien in zijn graf als hij wist dat de gemeente Bergen de weg vanaf de splitsing Grotestraat (bij de brug) via de Mariakapel naar de Rijksweg officieel de naam 'Weideweg"  heeft gegeven in plaats van b.v. Waaijseweg. In het Wellse dialect wordt deze weg tegenwoordig de Waaijsestraot (Waaijsestraat) genoemd. Op de eerste kadasterkaart van 1821 wordt de weg aangeduid als: chemin de Well à Kevelaer (weg van Well naar Kevelaer). Op die van 1882: weg naar Kevelaer. Het lijkt erop dat de weg geen officiële naam had, maar er zal in de volksmond ook destijds wel een naam aan gegeven zijn.

 

ca. 1910. Paula Jenneskens heeft Bombarie bier geserveerd aan haar gasten.

Verdere bewoners:

In 1888 werd De Grote Waaij gepacht door de familie Jenneskens, die hier drie generaties lang heeft gewoond. Het echtpaar Theodorus Hubertus Jenneskens en Maria Louisa Huberdina Henckens woonde met hun 8 kinderen in Wanssum. Op 30-05-1888 verhuisde het gezin - inclusief de moeder van Theodorus, Johanna Jenneskens Daemen -  naar Well, naar deze boerderij die tevens brouwerij was. De twee jongste kinderen, Paula en Frans, werden in Well geboren. 

Theodorus had zes zoons die van hun vader leerden wat hard werken was. Ze gingen met vader mee naar een aangekocht perceel woeste grond in het Wellsmeer om daar te ontginnen. Daarin zijn ze goed geslaagd want uit de inventarisatie bij de deling bleek, dat de grond die bij de "Groote Weide" hoorde, - samen met de ontgonnen grond - een oppervlakte van 140 ha. bestreek. De veestapel bestond uit 22 koeien en 6 paarden. Zoon Sef Jenneskens en zijn vrouw Tilla Pennings kochten de Grote Waaij op 6 juni 1918 van het Burgerlijk Armbestuur der gemeente Horst dat destijds eigenaar was. Het Armbestuur Horst had het pand in 1907 gekocht van Frans Peters. 

Aan het begin van WOII  was het complex alleen nog in gebruik als boerderij. Zijn vader Theodorus was al lang geleden in 1915 gestorven en Sef Jenneskens werd na zijn dood opgevolgd door zoon Louis. Hij verkreeg het pand uit de erflatingschap en werd eigenaar op 26 juni 1951.


 

Rechts Jozef (Sef) Jenneskens met naast zich zijn jongste zus Paula (1888-1975) daarnaast zijn jongste broer Frans (1892-1981) en links Frans Zegers.

Frans emigreerde later naar de USA. Paula trouwde op 06-11-1916 met de bakker Gerardus Jacobus Berkens. Sef trouwde op17-04-1917 met Tilla Pennings uit Kessel. Zie pagina Jenneskens-Pennings

Op de achtergrond de beugelbaan van "de Groote Waaij" waar het met name zondagsmiddags druk was en veel jongelui uit Well de beugelsport beoefenden.


 

De bierbrouwerij:

De bierbrouwerij, die hier was gevestigd, was in bedrijf tot 1923 en ook in de herberg kon men terecht tot 1929. Men brouwde het merk "Bombarie" bier.


 

In deze grote ruime gebouwen was de brouwerij gevestigd.


 

Opname uit de jaren '30. De gebouwen waren in carrévorm geplaatst met als centrum de binnenplaats, die zo ruim was dat er grote bomen konden groeien. 


 

Gedeelte uit het verslag van de gemeenteraadsvergadering in de krant van 02-07-1935

Met het Heiligen huisje wordt de Maria kapel bedoeld.


 

In deze vleugel waren de stallen ondergebracht.


 

Uit de krant van 23-01-1939


 

Boerderij "De Groeëte Wèj", zoals men ze in Well noemde.


Horeca:

In 1962 verkocht Louis Jenneskens de Grote Waaij en werd het complex aangekocht door Hub Timmermans uit Gennep. De gebouwen zijn daarna fraai gerenoveerd en er kwam een Hotel-Restaurant in dat werd verhuurd aan fam. van den Boer. Hub Timmermans heeft het pand weer doorverkocht aan Aad Sprinkhuyzen. Daarna zijn de eigenaren Stephan & Nellie Neijenhuis met zoon Yanto, die het Hotel Restaurant anno 2010 hebben veranderd in: Bed & Breakfast - Gasterij - Feesterij "De Grote Waaij".

Branden:

Ook wordt melding gemaakt van enkele grote branden, die de gebouwen gedeeltelijk hebben verwoest. Dit gebeurde o.a in 1727, 1869, 1937 en 1966.

Na de brand in 1966 is men begonnen met een grote renovatie en kreeg het pand het huidige aanzien.


 

In de jaren '60 heette de Grote Waaij:  "Auberge van den Boer".  Bert en Joke van den Boer - Slingerland runden de zaak.  Het adres was destijds Rijksweg 35.


 

De gebouwen en de vorige eigenaar Louis Jenneskens na de brand in 1966.


 

Krantenberichten van 06-06-1966


 

Een blik in de keuken van Auberge van den Boer in 1965


 

Loes Smits uit de Grotestraat was destijds werkzaam bij de Auberge van den Boer.


 

Loes Smits als oppas met Sandra en Noud van den Boer, die in deze "Wellse periode" geboren werden. 

Noud van den Boer zwaait nu als vierde generatie de scepter over het catering - familiebedrijf  'Maison van den Boer' in Vegchel. 


 

Joke van den Boer-Slingerland aan het werk in de bediening.


 

De Grote Waaij in 1968


 

Auberge "de Grote Waaij " in de tijd dat familie Aad Sprinkhuyzen het horeca pand runde. 


 

VVD'er Aad Sprinkhuyzen was een aantal jaren raadslid in de gemeente Bergen en kreeg in april 1978 op de Grote Waaij bezoek van Vicepremier Hans Wiegel.


 

Interieur van Hotel - Auberge De Grote Waaij op een ansichtkaart.


 

Auberge De Grote Waaij op een ansichtkaart in de jaren '70


 

Uit de Telegraaf van 11-11-1982


 

 


 

Uit het Limburgs Dagblad van 08-05-1992


De eigenaren Stephan & Nellie Neijenhuis hebben het Hotel Restaurant anno 2010 veranderd in: Bed & Breakfast - Gasterij - Feesterij "De Grote Waaij". 

Het Bombarie Bier is anno 2012 weer terug op de plaats waar het ooit is gebrouwen. Het receptuur is nauwelijks aangepast en mede dankzij Brouwerij de Raaf te Heumen is het weer mogelijk om te genieten van een Heerlijk Bombarie Pils en ook een donkere variant, die kruidiger en zwaarder is.


 

Op 30-07-2020 kwam het pand te koop.

In het najaar van 2020 was er in de gemeente Bergen veel ophef en weerstand toen een ultra-conservatief religieus genoodschap plannen had om zich hier te vestigen. De gemeente wijzigde het bestemmingsplan niet en de koop ging niet door.

Per 1 mei 2021 werd het pand verkocht aan Paul Bax en Chantal Theunissen uit Venlo. Zij begonnen hier een inspiratiehuis en leefstijlhotel, genaamd 'A Casa Nostra'.