Zoek

Het ontstaan van de Maasjoerts

Het is 1959

Naar het voorbeeld van andere dorpen in de omgeving begon ook Well in het najaar van 1959 te denken aan georganiseerd carnaval vieren. In de jaren  vijftig werden er al carnavalsbals voor volwassenen gehouden, die door de zaalhouders Koenen van Walaria en Klabbers van Onder de Linden werden georganiseerd. Voor de jeugd was er echter niets. Vanuit de Parochiële Jeugdraad werd een Carnavals Comité gevormd met als doel om de Wellse jeugd in georganiseerde vorm Carnaval te laten vieren.

In de Parochiële Jeugdraad hadden zitting: Kapelaan Jos Schreurs, Meester Pierre Volleberg (hoofd van de lagere school), hopman Gerard Kemper namens het jongensjeugdwerk, Mia Coppers namens het meisjesjeugdwerk, Sraar Sijberts en Huub Eickmans namens de Kajotters. Deze zes Wellenaren kunnen we dus beschouwen als de oprichters van “de Maasjoerts”. De populaire kapelaan Schreurs kwam uit het zuiden van Limburg en kende het carnavalsgebeuren. Zijn nuttige tips kwamen goed van pas in deze beginperiode.

De werknaam was ’de Keieschieters’, maar dit werd al snel Carnavals Comité ‘de Maasjoerts’, met een zelfgemaakte vlag. De later als eerste prins uitgeroepen Fré Thissen (van de Post) liet het woord ‘joerts’  vallen en hij is dus min of meer de bedenker van de naam. Joerts is het dialectwoord voor mus en de toevoeging ‘Maas’ was toen gauw gemaakt. Het werd najaar 1959 en zoals gebruikelijk werd ook in Well bij de opening van het Vastenaovendseizoen uitgekeken naar de keuze van de eerste Carnavalsprins. Die mocht niet te oud, maar ook niet te jong zijn. Net er tussenin, want hij moest èn de grote mensen èn de jeugd aanspreken. De keuze viel op diezelfde Fré Thissen. Meester Volleberg werd er op afgestuurd om hem te vragen. Op het Prinsenbal kwam Fré verstopt in een grote jute zak de zaal binnen. Zo werd de eerste Wellse carnavalsprins uitgeroepen. Een prinsenmedaille was er nog niet, dus ging Fré maar zelf naar Drika Rutter in de Grotestraat en kocht daar zelf zijn prinsenmedaille compleet met een blauw lint. Alles stond nog in de kinderschoenen, maar de Wellse jeugd en ook de volwassenen konden in 1960 voor het eerst carnaval vieren met een Prins Carnaval, Raad van Elf en Garde voorop.

De eerste Wellse Prins voor groot en klein, jong en oud.


 

De ”Vastenaovend ien Well” was een feit en is nu nog springlevend, ja niet meer weg te denken. Prins Fré was niet alleen Prins van en voor de jeugd, maar voor alle Joertse en Joertsinne, groot en klein.

Vanaf het seizoen ‘60 / '61 waren er 2 Prinsen, één voor de ouderen en één voor de jongere Joertskes, resp. Prins Theo d’n Urste (Krebbers) en Jeugdprins Math d'n Urste (Sprunken).

Verder kwam er een Hofkapel, een Vorst (Gerrit Schoonderbeek) en trok ook de eerste optocht door ons dorp.


In 1962 deed ook ”enne Liefarts” Dokter Harrie Smals zijn intrede. 


Well had en heeft het goed voor mekaar en begon 11-11-2013 aan het seizoen : 5 x 11

Een pagina uit de 3 x 11 Jubileumgids van 1992.


Weet jij als echte carnavalvierder hoe carnaval is ontstaan? 

Eetfestijn.
Van oudsher was het een eetfestijn, omdat het de laatste mogelijkheid was zich te buiten te gaan voor de 40 dagen vasten, waarin men zich beperkte tot het minimaal noodzakelijke. Op vette dinsdag (voor de vasten) werd al het vet wat er in huis was opgemaakt omdat het anders zou bederven. De vasten is ter herdenking van de 40 dagen die Jezus volgens het Nieuwe Testament in de woestijn vastte en tevens ook tot bezinning op de christelijke kernwaarden.
Het feest betaat al langer dan de christelijke traditie, en heeft de kerk het gemakkelijker gevonden het heidense Carnaval in een katholieke traditie om te zetten dan het uit te bannen. Dit was overigens ook met andere voorchristelijke feesten gebeurd zoals Kerstmis dat oorspronkelijk een 'heidens' midwinterfeest was.

Het woord 'carnaval'.
Carnaval komt van het Latijnse woord 'carne vale' wat "vaarwel aan het vlees" betekend. Een andere mogelijke verklaring voor de term is het eveneens Latijnse carrus navalis: scheepswagen, hetgeen zou verwijzen naar rondtrekkende groepen in een als een schip ogende wagen of kar, het zogenaamde narrenschip, maar ook kan slaan op het schip waarmee de god van de zee der Kelten/Germanen uit het noorden kwam om deel te nemen aan de winterfeesten.
De Romeinen vierden het feest van de saturnalia dat veel kenmerken van het hedendaagse Carnaval had zoals drink en eetgelagen, een soort prins Carnaval, vermommingen en optochten door de straten.
Het 'heidense' Carnaval werd in heel Europa gevierd. Bijvoorbeeld in Rusland is dit feest bekend onder de naam maslenitsa (vrij vertaald: boterfeest). Antropologisch gezien is het Carnaval een omkeringsritueel, waarin maatschappelijke rollen worden omgedraaid en normen over gewenst gedrag worden opgeschort.

Vastenavond.
Vastenavond betekent de dinsdag tijdens het carnavalsfeest. De allerlaatste minuutjes van het feest. Op klokslag 0.00 uur is het carnaval afgelopen waarbij ieder eigen stad of dorp het carnaval op eigen wijze afrond. Stil denken de meeste carnavalvierders dan alweer aan het komende carnaval.

Carnaval in Nederland.
Officieel duurt Carnaval van zondag tot en met dinsdag. In de huidige praktijk lijkt het dat Carnaval al eerder begint, zelfs al op donderdag. Soms lijkt ook Aswoensdag nog een Carnavalsdag te zijn. Er is echter ook sprake van een Carnavalsseizoen, dat op 11 november (de 11de van de 11de) om 11:11 uur begint. In Nederland wordt deze start van het seizoen in iedere Carnavalvierende stad of dorp met een zekere ceremonie gevierd. In Maastricht vindt op die dag een grote manifestatie plaats die in 2006 zo'n 30.000 bezoekers trok. Het getal 11 is van oudsher het getal van de dwazen en narren en duikt veel op in het Rijnlandse en Limburgse Carnaval.
Ook al wordt de vastenperiode lang niet meer zo streng gevierd als vroeger, het Carnavalsfeest blijft het feest waarbij mensen zich vermommen door vreemde kledij aan te trekken, en zo onherkenbaar een alibi hebben om zich in allerlei vormen te buiten te gaan. In de Middeleeuwen vielen daarbij nogal eens doden en gewonden, maar tegenwoordig is het masker bedoeld om iemand anders een spiegel voor te houden dan wel (met verdraaide stem) iemand stevig en ongezouten de waarheid te zeggen.

Een mooie pagina over carnaval tradities is deze site