Zoek

Woonoord "Oude Molen" - Kamp Well - Ambonezenkamp

De 4000 Molukse KNIL militairen, die met hun gezinnen (ca.12.500 personen) in 1951 naar Nederland werden verscheept, vormden het elitekorps van het Koninklijk Nederlandsch Indisch Leger. Bij hun komst naar Nederland, o.a. in de Wet Ambonezenzorg, werden afspraken gemaakt over een spoedige terugkeer en de zorg voor levensonderhoud. Maar van een terugkeer naar de vrije Molukken, die aanvankelijk zelfbeschikking zouden krijgen, kwam uiteindelijk niets terecht. De reis op het schip duurde een maand. Aan boord hoorden de mannen al een gerucht dat ze ontslagen waren, dit bleek later ook zo te zijn. In Rotterdam ging men van boord en van daar uit werd iedereen in Amersfoort medisch gekeurd en willekeurig verdeeld over Nederland. Door de naoorlogse woningnood kwamen ze terecht in 71 ‘woonoorden’. Hier in de buurt werden ook dergelijke woonoorden voor Molukkers ingericht in o.a. Tienray, Gennep, Venray en Blerick. Vanuit de tropen naar het koude en natte Nederland viel voor deze mensen niet mee. Men sprak de taal wel, maar het klimaat  en ook de mensen, het leven en het eten waren anders. Ze mochten niet werken, want ze zouden toch snel terug gaan. Dat liep anders, want Nederland zette zich nooit in voor een vrije Molukse Republiek. De Molukkers konden niet meer terug. 


 

Uit de krant van 19-03-1951


 

Op 8 april 1951 kwam het derde transport met Molukse ex-KNIL-militairen en hun gezinnen aan in Rotterdam. De Roma was op 7 maart vertrokken vanaf Tanjung Priok.

 

Verder waren er de motor schepen:  Kota Inten - Atlantis - Groote Beer -  New Australia - Skaubryn - Fairsea - Castelbianco - Goya - Somersetshire - Asturias.

Uit de krant van 11-05-1951.


 

Van de groep die als eerste opvang in het klooster Lilbosch geplaatst was, kwamen na een jaar in 1952 achtentwintig gezinnen naar Well. Ook kwamen mensen vanaf Zwanenburg naar Well. Daar lag achter de vroegere molen, aan het begin van de Wezerweg, een leeg barakkenkamp, dat in de Tweede Wereldoorlog als arbeidskamp van de Nederlandse Arbeids Dienst (N.A.D.) gefungeerd had en later nog als vakantieverblijf van Stichting " Het Vierde Prinsenkind", die na de oorlog vakantiekampen organiseerde voor jeugdige oorlogsslachtoffers. In dit barakkenkamp werden, na een opknapbeurt, waarbij de kantine-zaal verbouwd werd tot school, de gezinnen gehuisvest. In iedere barak zaten zes of acht families. Die hadden allemaal een kamer, een eetkamer en een slaapkamer. Ze ontvingen drie gulden zakgeld per persoon en anderhalve gulden per kind. Dat was o.a voor stroom uit een apparaat waar je geld in moest doen. Eten kwam uit de gaarkeuken, ’s middags warm en ’s avonds brood. Voor in hun eigen kamer was er koffie, thee en melk. Juffrouw Wielinga werd onderwijzeres in het woonoord. Ze kwam uit een zendelingsfamilie en begreep de Ambonezen. Er was veel sociale controle onder elkaar. Er werd door de jeugd muziek gemaakt, er was in het kamp een volleybalveld en in de bossen werd gespeeld door de kinderen. Per 1 december 1952 woonden er 30 gezinnen in Well en 1 vrijgezel. Totaal 101 personen.

De Molukkers werden in Well  Ambonezen genoemd, alhoewel ze niet allemaal van Ambon afkomstig waren. De meeste Molukkers kwamen van de Zuid-Molukse eilanden, met Ambon als bekendste. Daarom is Molukker voor velen synoniem met Ambonees.
Men wilde het kamp later nog vergroten voor in totaal 100 gezinnen, maar dit is uiteindelijk niet gebeurd.


 

Uit de krant van 11-02-1952.

Het leven in Woonoord "Oude Molen”.

In 1952 werden de eerste Molukse gezinnen dus ondergebracht in de groene barakken achter  de verwoeste Wellse molen. Al had men een eigen kerk en school, toch groeide er ook een hechte band met de Wellenaren. Men deed in Well boodschappen, werkte bij tuinders in de omgeving, ging wekelijks naar bioscoop ”Walaria”, bezocht elkaars feesten en ging vriendschappelijk met elkaar om. Vooral de iets oudere jeugd kreeg een goed contact  door samen te musiceren en heel wat Wellenaren genoten in die jaren  hun eerste gitaarlessen. Daarnaast werd de volleybalsport beoefend, hetgeen in 1961 resulteerde in de oprichting van Volleyclub V.C. Tornado, waar zowel de dames als de heren heel wat overwinningen behaalden, dank zij de goede training door de Molukse jongeren. 
Well en de bewoners van het woonoord deelden lief en leed als één grote familie. Vanaf ca.1961 vertrokken de meeste bewoners naar diverse woonwijken in Nederland. De familie Suspuseta b.v. was de enige uit kamp Well die in Doesburg kwam te wonen. De meesten zijn naar Opheusden en Cuijk gegaan, sommigen naar het westen van Nederland. Niemand van hen bleef in Well wonen, maar desondanks bleef er, ook na het vertrek van de laatste familie in 1969, een sterke band bestaan door de van tijd tot tijd georganiseerde reünies en de wederzijdse uitnodigingen voor bruiloften en verjaardagen.


 

 


 

 


 

 


 

Voorlichtingsbijeenkomst in woonoord Oude Molen. Voor de zaal staat sociaal werkster mej. Rouwenhorst.


 

Uit de krant van 19-05-1956.


 

Uit de krant van 04-12-1956.


 

Het Ambonezenkamp, zoals het in de volksmond werd genoemd.

Eerder was het een Arbeidskamp van de N.A.D. voor jonge mannen met een abeidsdienstplicht, die onderdrukt werden door de NSB. Daarna bood het onderdak voor meer dan 100 bouwvakkers uit het hele land met de wederopbouw van Well. In 1950 -1951 was het een vakantiekamp en kwamen er jonge oorlogsslachtoffertjes naar de Wezerweg voor een fijne vakantie.


 

Maquette van het kamp "Oude Molen", in 1995 ontworpen door Bram Tuny.

Barak A  Beheerdersbarak: Dhr Spits, daarna Dhr. Velemans 

Barak B  Gedeelte Dokterspost: Families J. Wenno en M. Gaspersz

Barak C: Families  M. Rutumalessy - J.A.P. Noya - P. Papilaja en J. Nahumury

Barak D: Families O. Sitaniapessy, daarna Lelemahulu - J. Tanasale - F.C.H. Ferdinandus - J. Ferdinandus - A. Tuapattinama - J. Timisela - E. Timisela en F. Tahalele.

Barak E: Families J. Abraham daarna D. Ralahalu - E. Ginsel - H. Isaac - Imsula - A. Wattimena - J. Noya, daarna J.Tuny - M.Tanasale - Gaspersz - R.Talaut -  D. Unawekla -  A. Djerlauw - J. Renjaan -  E. Latuheru en Dhr. Z. Unawekla.

Barak F: Badhuis  Barak G: Gaarkeuken

Barak H:  Dhr. J. Layan (dominee), daarna familie  P. Ralahalu (dominee) - Families B. Pessy - J. Latuhihin - B. Sinai - G. Noya - Z. Supusepa - W. Pesulima - Tehubijuluw (ziekenverzorger) 

Barak I: Clubhuis-school / Kerk  Barak J:  Elektriciteitshuisje


 

Coba - Juul - Jopie en Ietje Tanasale bij de kerststal van Dr. Gerard en Claar Smals onder aan de Molenberg. 


 

Klooster Pey-Echt en Woonoord Oude Molen uit diverse familiealbums van Wellse Molukkers.

De namen van bovenstaande foto's zijn bij de webmaster helaas niet bekend. Weet jij meer? Onder vermelding van Oude Molen en het nummer van de foto s.v.p. ►HIER◄ doorgeven.


 

1954. Wellenaar Mich Simons op bezoek bij de familie Willem (Wim) en Hanna Pesulima - Sitania. Later verhuisde het gezin naar Cuijk.


 

o.a. Wim en echtgenote Hanna Pesulima, de dames Gensil - Pessy en Unawekla.


 

De Heldro ijsjes van de ijscoman Jeu van Opbergen vallen ook bij de Wellse Molukkers in de smaak!


 

Uit de krant van 23-11-1962.


 

Familie Gaspersz


 

De Kerkraad. Voor zover bekend zijn dit v.l.n.r. staand nr. 5 Joop Wenno en nr. 7 M. Rutumalessy (met gezangboeken). Zittend  NN - predikant J. Layan en mevr.Tanasale. 


 In de Molukse woonoorden en later in de woonwijken, drukte de kerk een belangrijk stempel op het sociale leven binnen de gemeenschap. Binnen een gemeenschap namen de pendeta, de predikant, en de badan madjelis, de kerkraad, een belangrijke plaats in. Kerkelijke feestdagen zoals Kerstmis vormden een hoogtepunt in het leven van plaatselijke gemeenschappen. De pertjakapan, de kerstspelen, waren daar een onlosmakelijk onderdeel van.

Kersttoespraak door oom Joop Wenno.


Uit het album van de familie Tanasale.


 

Uit de krant van 01-02-1963.


 

V.C. Tornado kampioen in 1964.
Bovenste rij v.l.n.r. Rietje Klabbers - Zus Hagens - Pieter Papilaja - Rena Smits - Annemie Klabbers - Riek Jacobs - Sophie Lenssen - Gerda Klabbers - Thijs Tanasale - Mia Coppers - Hannie Noya en Peter Noya. Gehurkt:  Fien Coppers - Minni Krebbers - Arnold Ferdinandus - Joop Wenno. Zittend:  Marian Kwanten - Mesach Gaspersz - Gerda Smits - Martinus Sitaniapessy - Jo Janssen - Bram Tuny - Zach Talapessy. Liggend: Baso Latuhihin en Piet Pesulima.


 

Na en Wim Pesulima en de kinderen Simon en Minggus Pessy.  Rechts: Andreas Ralahalu


 

The Sunny Boys in zaal Klabbers, Grotestraat.

Leden van de band: Frans Ferdinandus (gitaar) - Nino Latuny (gitaar) - Arnold Ferdinandus (basgitaar) - Martinus Sitaniapessy (drums) en Pieter Pesulima (zang)


In 1969 vertrok de familie Ferdinandus als laatste gezin uit woonoord Oude Molen en ging naar Venlo. Daarna werden alle barakken afgebroken.

Reünie 1984 in zaal Walaria.


05-10-1999. Te gast op het 25 jr. huwelijk van Jacques en Fien Dechamps-Coppers.


 

Reünie, plaats en jaartal onbekend.


 

Uit weekblad Grens en Maas mei 2008.


 

Uit weekblad Zondags Nieuws in mei 2008. 

(Voor degene die het niet weet: Die meelboer is Toon Vink)


Reünie 2008 uit het familiealbum van Liena Rutumalessy.


Onderstaand album is van de gezellige reünie op 18-06-2011 in zaal Onder de Linden te Well en op de Filia Mosae met een rondvaart over de Maas. Foto's MaTiKo


Op verschillende plaatsen in Nederland herdachten Molukkers in 2011 de aankomst in Nederland van de eerste generatie in 1951. 

In 2013, ruim zestig jaar na de komst van de eerste Molukkers naar Well, werd dit feit door de bewoners van "Oude Molen" en hun nageslacht in MFC De Buun herdacht. 

De Molukse vierkleur hing op 25-05-2013 in Well.


 

Hier in Well werd bij de ingang van het voormalige Woonoord "Oude Molen", het begin van één van de vele wandelroutes van Limburgs Landschap, een paneel geplaatst om de eigen Molukse geschiedenis en de herinneringen aan de goede contacten met de bewoners van Well levendig te houden voor de volgende generaties. 


 

Jong en oud stond op de plek waar menigeen van de aanwezigen is geboren.


 

Er werd deze dag door de Ambonese gemeenschap en het Limburgs Landschap afgesproken om een blijvend kunstwerk te gaan plaatsen. Tot nu toe is dat nog niet gebeurd.


 

1951 Aankomst per boot in Nederland

1951 - 2016

21 maart 1951 kwam het eerste schip met Molukse passagiers aan. Na 65 jaar, op 2 april 2016 organiseerde Stichting Moluks Historisch Museum een bijeenkomst waarin de vitaliteit en veerkracht van de Molukse gemeenschap centraal stonden. De herdenking had als thema ‘Succesvolle participatie op eigen kracht’. De eerste generatie kwam tegen wil en dank naar Nederland. Samen herdacht men die aankomst en vierde men dat, dankzij de inspanningen van de eerste en tweede generatie, Molukkers van nu succesvol participeren in de samenleving, zelfbewust hun identiteit uitdragen en hun talenten met de samenleving delen.

Meer informatie:

* website van Moluks Historisch Museum

* Facebook  Kamp Well Oude Molen


WEET JIJ MEER OF HEB JE FOTO'S ? GEEF HET DOOR!